Ä°ÅŸverene SSK prim indirimi
Sigorta prim indiriminden 1.5 milyon işveren faydalandı
İstihdamı artırmak için SSK primlerinin 5 puan indirilmesinin üzerinden 1 yıl geçti. Aradan geçen sürede prim indiriminden vergi ve prim borcu olmayan 1 milyon 483 bin işveren faydalandı.
Bu kapsamda 13 milyon 313 bin sigortalının primi 5 puan düşük yatırıldı. Ä°ndirimin Hazine’ye maliyeti ise 4,7 milyar lira oldu. Ancak bu maliyete karşın prim indirimi, beklenen istihdam artışını saÄŸlamadı. Ekonomik krizin de etkisiyle iÅŸsizlik azalacağına tavan yaptı. Uzmanlar prim indiriminin istihdam üzerinde beklenen etkiyi yapmamasının kriz kadar iÅŸverenin yaklaşımıyla ilgili olduÄŸunu savunuyor.
Uzun yıllar iÅŸverenlerin en büyük ÅŸikâyeti, istihdam yüklerinin ağırlığı oldu. 1 Ekim 2008′de yürürlüğe giren 5 puanlık SSK prim indirimi, istihdam üzerindeki yükleri önemli ölçüde düşürdü. Ä°ndirimle birlikte istihdam üzerindeki prim ve vergi yükü yüzde 31,7′ye geriledi. Halen bu oran OECD’de yüzde 27,3, Avrupa BirliÄŸi’nde ise yüzde 31,9 düzeyinde. Böylece Türkiye, AB ortalamasını yakaladı. Ä°ndirimin yürürlüğe girmesinin ardından borcu bulunmayan ve kayıt dışı işçi çalıştırmayan iÅŸverenler teÅŸvikten faydalandı. Böylece iÅŸverenler, her bir işçi için yaklaşık 35 lira daha düşük prim yatırıyor. Ä°ndirim ile iÅŸverenlerin daha fazla istihdama yönelmesi beklenirken, tam tersi bir süreç yaÅŸandı. 5 puanlık indirimin kayıt dışı istihdam üzerinde de ciddi bir etkisi olmadı. Düzenlemenin en az 1,5 milyon kiÅŸiyi kayıt altına alması bekleniyordu. Türkiye, 2003 ile 2008 yılları arasında ortalama yüzde 6 büyüdü. Bu dönemde her yıl yaklaşık 500-550 bin kiÅŸiye istihdam saÄŸlandı. Ancak istihdam piyasasına yeni girenler sebebiyle iÅŸsizlik oranları yerinde saydı. Bu süreçte iÅŸsizlik sorununun çözümü için istihdam üzerindeki yüklerin aÅŸağı çekilmesi gündeme geldi. Ä°ÅŸ dünyası, sıkça sosyal güvenlik primlerinin yüksekliÄŸi yüzünden iÅŸgücü maliyetlerinin arttığını, bu sebeple yeterli istihdam saÄŸlanamadığını dile getirdi. Bu eleÅŸtirileri dikkate alan hükümet, ilk adım olarak 5 puanlık prim indirimini devreye soktu. Yine iÅŸverenin yükünü azaltmak amacıyla özürlülerin primlerinin Hazine tarafından karşılanması, 18-29 yaÅŸ arasındakilerle kadınların primlerinin devlet tarafından ödenmesi gibi düzenlemeler hayata geçirildi. Ancak bu düzenlemelere karşın iÅŸsizlik probleminde beklenen iyileÅŸme saÄŸlanamadı. Sosyal güvenlik primlerinin azaltılması istihdamı artırmada rol oynamadı. Bu süreçte ortaya çıkan küresel krizle birlikte iÅŸsizlik giderek arttı. Bu durum, prim indirimini tartışmaya açtı. Uzmanlar, istihdam üzerindeki yüklerin azaltılmasına karşın çalışan sayısının artmasının ekonomik krizin yanı sıra istihdam piyasasının yapısal meseleleriyle de ilgili olduÄŸunu belirtiyor. Uzmanlara göre Türkiye’de istihdam piyasasının en önemli problemlerinden biri mesleksizlik. Çok sayıda insan ‘ne iÅŸ olsa yaparım’ diyerek iÅŸ ararken, iÅŸletmeler ise kriz döneminde bile kalifiye eleman bulmakta zorluk çekiyor. Bu durum sürdükçe prim indirimi gibi düzenlemelerin tek başına istihdam sorununu çözmeyeceÄŸi belirtiliyor.
kaynak: zaman.com.tr
